Przekaz medialny dot. przyjmowanej właśnie umowy handlowej pomiędzy UE i krajami Mercosuru koncentrował się głównie na jej wpływie na rolnictwo. Tymczasem umowa ta zawiera postanowienia dotyczące wielu innych obszarów życia gospodarczego, istotnych dla Polski i całej Europy. Podsumujmy więc najważniejsze informacje związane z tą umową:
- Umowa dotyczy zniesienia lub ograniczenia ceł w handlu pomiędzy krajami Unii Europejskiej, a krajami Mercosuru, tj. obecnie Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem (łącznie ok. 260 mln mieszkańców). Do grupy Mercosur chciałaby także przystąpić Boliwia, a Wenezuela jest obecnie zawieszona.
- Unia Europejska posiada aktualnie tego typu umowy handlowe z ok. 80 państwami na świecie.
- Umowa przewiduje eliminację ok. 90% stawek celnych na towary eksportowane z UE do Mercosuru i odwrotnie. Większość stawek będzie znoszonych stopniowo, z uwzględnieniem okresów przejściowych (do 10-15 lat).
- Porozumienie jest ważne dla wielu polskich i europejskich branż gospodarki, szczególnie produkcji przemysłowej, np. z takich branż jak motoryzacja, maszyny, chemikalia, sprzęt elektryczny czy AGD. Polska jest ważnym producentem całego sprzętu lub podzespołów i części na potrzeby tych branż. Umowa pozwoli polskim i europejskim firmom sprzedawać swoje towary na korzystniejszych warunkach.
- Ważnym elementem umowy dla Unii jest także ułatwienie dostępu do wielu surowców krytycznych, takich jak lit, aluminium, niob czy tantal. Jest to istotne w kontekście zwiększenia suwerenności technologicznej w konkurencji z przemysłem chińskim czy amerykańskim.
- Kraje Mercosuru szukają alternatywy wobec rosnącej w ich regionie potęgi amerykańskiej czy chińskiej, dlatego były gotowe zawrzeć umowę z Unią z uwzględnieniem ważnych dla Europy elementów.
- Rolnictwo jest tylko częścią umowy z Mercosurem. Obejmuje ona m.in. takie towary jak wołowina czy drób, których ważnym producentem są kraje Ameryki Pd., są to więc produkty wrażliwe z punktu widzenia części polskich rolników. Z drugiej strony umowa stwarza także możliwości eksportu dla europejskiego (w tym polskiego) przetwórstwa spożywczego (np. słodycze).
- Na większość towarów wrażliwych dla poszczególnych stron obowiązują specjalne kontyngenty zabezpieczające. Oznacza to, że na preferencyjnych warunkach można przewozić jedynie określoną ilość poszczególnych towarów. Zazwyczaj kontyngenty te obejmują ok. 1-2% całego wolumenu produkcji tych towarów odpowiednio w Europie lub Ameryce Pd. Ponadto Komisja Europejska zapowiedziała stosowanie dodatkowych klauzul ochronnych na wypadek, gdyby okazało się, że import żywności z Ameryki Pd. spowoduje wyraźny spadek cen danych towarów.
- Na mocy zawartych porozumień importowana z Ameryki Pd. żywność powinna spełniać obowiązujące w Unii Europejskiej warunki bezpieczeństwa, sanitarne czy fitosanitarne, w tym związane z używaniem zakazanych w UE środków ochronnych. Pewnym wyzwaniem może być jednak faktyczna kontrola spełniania tych warunków.
- Zgodę na podpisanie umowy muszą wyrazić przedstawiciele rządów państw członkowskich – Rada UE. W głosowaniu w Radzie UE przeciw umowie wypowiedziało się 5 państw: Austria, Francja, Irlandia, Polska i Węgry. Ze względu na wycofanie się ze sprzeciwu Włoch zabrakło wystarczającej koalicji, aby zablokować porozumienie.
grafika: www.consilium.europa.eu